ورود کیوسک‌های مطبوعاتی در ایران به 70 سال پیش بر می‌گردد. زمانی که در کشورهای غربی از آنها به عنوان مکانی برای فروش و نمایش نشریات و روزنامه‌های مختلف استفاده می‌شد.

کیوسک‌های مطبوعاتی در گذشته به صورت اتاقک‌های چوبی در مکان‌های مختلف هر خیابان یا چهارراه ساخته می‌شد و روزنامه‌هایی که در آن زمان منتشر می‌شد برای فروش در آنجا قرار می‌گرفت.

از 70 سال پیش تا به امروز در تهران بیش از 1000 کیوسک مطبوعاتی راه‌اندازی شده که مشغول به فعالیت هستند.

5صبح، آغاز چیدمان روزنامه‌ها

ساعت 5 صبح که از خواب بیدار می‌شوم هوا همچنان تاریک و سرد است. از داخل کیوسکی که شب‌ها در آن می‌خوابم بیرون می‌‌آیم و روزنامه‌هایی که در پیشخوان کیوسک قرار دارد را بر می‌دارم. این صحبت‌های صمد عالی‌نژاد جوان 23 ساله ترک زبانی است که در یک روز سرد زمستانی در محل کارش با او گفت‌وگو کرده‌ام.

وی که در ابتدای صحبتمان از انجام مصاحبه خجالت می‌کشید و خنده بر لبانش نشسته بود، ادامه می‌دهد: اگر از ساعت 5 صبح چند دقیقه دیرتر بیدار شوم اتفاق بدی رخ می‌دهد و آن اتفاق دزدیده شدن روزنامه‌ها است. تا کنون چندین مرتبه این اتفاق برایم افتاده و مجبور شدم با هزینه خودم روزنامه را تهیه کنم.

این جوان اردبیلی می‌گوید: من در این کیوسک مطبوعاتی شاگرد هستم و تقریباً ماهی بین 600 تا 700 هزار تومان هم حقوق می‌گیرم و شب‌ها نیز در همین کیوسک 2در3 متری که اغلب آن هم جنس چیده شده می‌خوابم.

این کیوسک‌دار ادامه می‌دهد: هر روز صبح روزنامه‌ها و مجلات مختلفی از سوی شرکت‌های توزیعی برای ما می‌آید و من آنها را صبح به صبح روی پیشخوان و مکان‌های موردنظر که مردم و عابران آنها را ببینند می‌چینم.


فروش روزنامه فقط هزینه برق کیوسک را تامین می‌کند

قیمت کاغذ از مدتها پیش گران شد و به واسطه آن قیمت برخی از روزنامه‌ها و مجلات هم افزایش پیدا کرد که این تاثیر منفی در کار ما گذاشت. عالی نژاد این مسئله را یکی از مشکلات کیوسک‌داران را عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: در گذشته روزنامه‌ای مانند شرق را به صورت کامل می‌فروختیم اما الان اگر روزی 30 عدد روزنامه بیاوریم نیمی از آن را باید شبها برگشت بزنیم.

وی می‌گوید: مجلات و نشریات هم به همین شکل است و فروش آنها نسبت به گذشته بسیار بدتر شده است.

افزایش قیمت مجلات و روزنامه مهمترین دلیلی است که این کیوسک‌دار مطرح می‌کند و ادامه می‌دهد: فروش روزنامه و مجله فقط هزینه برق کیوسک را تامین می‌کند و سود آن خیلی کم است. بنابراین ما مجبور هستیم که در کنار روزنامه مواد غذایی را هم برای فروش بیاوریم.

مردم فقط به دیدن صفحه اول روزنامه‌ها اکتفا می‌کنند

این جوان کیوسک‌دار ادامه می‌دهد: از زمانی که روزنامه‌ها قیمت خود را افزایش داده‌اند فروش ما هم کمتر شده و مردم صبح به صبح فقط صفحه اول روزنامه‌ها را می‌خوانند و می‌روند.

عالی‌نژاد می‌افزاید: فروش روزنامه و مجله مدت طولانی است که کاهش پیدا کرده و ما هزینه‌های خودمان را از فروش مواد غذایی مانند بیسکوئیت، شکلات، پفک، کیک، سیگار، فندک و ... تامین می‌کنیم.

وقتی نگاهی به وضعیت کیوسک‌ می‌اندازم واقعا حق را به او می‌دهم زیرا روزنامه‌هایی را می‌بینم که از روزهای گذشته همچنان در پیشخوان این کیوسک قرار دارد و مجلاتی که باران آن‌ها را خیس کرده و دیگر غیر قابل فروش است.

بیرون از کیوسک‌ فقط روزنامه‌های تاریخ گذشته و مجلات مختلف وجود دارد اما داخل کیوسک را که نگاه می‌کنم انواع مواد غذایی و سایر اقلام غیر مرتبط به یک کیوسک مطبوعاتی خودنمایی می‌کنند.


مسئولان به روزنامه‌ها کمک کنند ماهم بیشتر روزنامه‌ می‌آوریم

این کیوسک‌دار با اشاره به کاهش خرید روزنامه از سوی مردم می‌گوید: اگر مسئولان به روزنامه‌ها کمک کنند تا قیمتشان را دوباره کاهش دهند ماهم بیشتر روزنامه برای فروش می‌آوریم.

وی اضافه می‌کند: متأسفانه روزهایی هم بوده که به تعداد انگشتان یک دست فقط روزنامه فروخته‌ایم و در عوض چندین برابر آن مواد غذایی فروش داشته‌ایم.

بر این اساس کیوسک‌های مطبوعاتی باتوجه به شرایط روزنامه‌ها و نشریات و مجلات از شرایط خوبی برخوردار نیستند و به یک فروشگاه مواد غذایی کوچک که در کنارش روزنامه‌هم دارد تبدیل شده‌اند.

نظارت بر محصولات کیوسک‌های مطبوعاتی با مجمع امور صنفی است

حسین فکری رئیس اتحادیه جراید نیز درباره فروش مواد غذایی در کیوسک‌های مطبوعاتی نیز می‌گوید: جلساتی در این زمینه برگزار شده است و اگر قرار باشد به آن ایراد بگیرند مربوط به مجمع عمومی صنفی است.

وی اضافه می‌کند: توافق شده است که محصولات ارائه شده داخل کیوسک‌های مطبوعاتی را مجمع امور صنفی پیگیری کند.

فکری درباره وضعیت تعویض کیوسک‌های مطبوعاتی تهران نیز می‌گوید: صحبت‌هایی در این زمینه در گذشته مطرح شده بود که مربوط به مدیریت سابق می‌شد و در این زمینه نیز ابهاماتی هم وجود داشت. آنها با شرکت سازنده‌ای قراردادی داشتند که کیوسک جدید بسازند اما در ادامه کار مشکلاتی به وجود آمد زیرا قیمت ساخت هر کیوسک مطبوعاتی به بیش از 12 میلیون تومان می‌رسید.

فروش روزنامه در کیوسک‌های مطبوعاتی تنها تفریح کیوسک‌داران است

حمیدرضا عابدی‌ خرسند مدیرمسئول روزنامه فرهیختگان نیز در این باره می‌گوید: کیوسک‌های مطبوعاتی قدرت اصلی جذب مخاطب هستند. به این معنی که کیوسک‌دارها خودشان تشخیص می‌دهند که چه روزنامه‌ای را در دید عموم گذاشته تا فروش داشته باشد.

وی ادامه می‌دهد: متأسفانه دکه‌داران با روزنامه‌ها به صورت سلیقه‌ای برخورد می‌کنند و براساس تیتر و عکس روزنامه‌ها را در کیوسک‌ها می‌چینند. اگر هدیه یا سکه‌ای از سوی روزنامه‌ها به کیوسک‌داران داده نشود هر زحمتی که کشیده می‌شود دیده نخواهد شد.

مدیر مسئول روزنامه فرهیختگان تاکید می‌کند: دستگاه‌های مرتبط با کیوسک‌ها باید آنها را قانونمند‌ کنند تا با روزنامه‌ها سلیقه‌ای برخورد نکنند. در حال حاضر به جایی رسیده که کیوسک‌ها سیگار، آدامس و تنقلات برایشان اهمیت بیشتری دارد و فروش مطبوعات تنها برای آنها تفریح به حساب می‌آید.

با این حال آنچه دارای اهمیت است، ساماندهی هرچه سریع‌تر کیوسک‌های مطبوعاتی و مشخص شدن وظایف دستگاه‌های مرتبط در این زمینه است. زیرا موازی کاری برخی دستگاه‌ها نیز چالش‌هایی را در راستای ساماندهی کیوسک‌های مطبوعاتی به وجود آورده است.

توجه بیشتر به وضعیت روزنامه‌ها و مجلات و همچنین حل مشکل رسانه‌های مکتوب نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اگر این امر از سوی مسئولان مرتبط هرچه سریع‌تر صورت بگیرد، کیوسک‌های مطبوعاتی هم واقعاً به یک کیوسکی که کارش فقط فروش مطبوعات و نشریات است تبدیل خواهد شد.